Kwa mujibu wa Shirika la Habari la Kimataifa la Ahlul-Bayt (as) –ABNA–, vizuizi dhidi ya wasichana wanaovaa hijabu kuingia katika baadhi ya shule nchini Jamhuri ya Azerbaijan vimeibua swali la msingi: Kwa nini mwanafunzi alazimishwe kuchagua kati ya mavazi yake ya kidini na haki yake ya kupata elimu?
Aya ya 31 ya Suratul-Nur inazungumzia mavazi katika muktadha wa kujisitiri na kushiriki katika jamii kwa uwajibikaji, wala haipaswi kutumiwa kama sababu ya kuwatenga wanawake na wasichana na fursa za kijamii.
Kwa mujibu wa ripoti za BBC na Al Jazeera za Oktoba 2026, utekelezaji wa kanuni mpya za mavazi katika shule za umma nchini Azerbaijan umesababisha baadhi ya wanafunzi wanaovaa hijabu kuzuiwa kuingia madarasani. Ingawa kanuni hizo hazitaji hijabu moja kwa moja, zinazuia mavazi yanayoonekana kwenda kinyume na “kanuni ya elimu isiyoegemea dini.” Kwa vitendo, hali hii imefanya masomo ya baadhi ya wasichana kutegemea kuondoa vitambaa vyao vya kichwani.
Tukio hili limevuka mjadala wa sare za shule na kuhusiana moja kwa moja na haki ya kupata elimu na uhuru wa imani. Kwa mwanafunzi anayeichukulia hijabu kuwa sehemu ya wajibu wake wa kidini, kuzuiwa kuingia darasani si onyo la kawaida la kinidhamu; bali ni kumweka katika hali ya kulazimika kuchagua kati ya imani yake binafsi na mustakabali wake wa kielimu.
Hijabu katika Qur’ani: Sehemu ya wajibu wa kimaadili
Aya ya 31 ya Suratul-Nur, kabla ya kuzungumzia mavazi, inawaalika wanawake waumini kudhibiti macho yao na kuhifadhi staha, kisha inasema:
“Na waangushe shungi zao juu ya vifua vyao.”
Katika tafsiri zinazotumika sana katika Uislamu, sehemu hii ya aya ni miongoni mwa dalili zinazotumiwa kueleza wajibu wa kufunika nywele, shingo na kifua, ingawa wanazuoni wa tafsiri na fiqhi wanatofautiana kuhusu baadhi ya mipaka na hali zinazoweza kuruhusu tofauti.
Jambo muhimu ni kwamba aya hii haizungumzii mavazi bila kuyahusisha na tabia na maadili. Kudhibiti macho, kuhifadhi staha na kuheshimu mipaka ya mahusiano ni sehemu zinazohusiana za maelekezo hayo ya kidini.
Wajibu huu hauwahusu wanawake pekee. Aya inayotangulia inawaamuru wanaume waumini pia kudhibiti macho yao na kuhifadhi staha. Kwa hiyo, si sahihi kuelekeza wajibu wote wa kimaadili katika mahusiano ya kijamii kwenye mavazi ya wanawake huku wajibu wa wanaume ukipuuzwa.
Kwa mtazamo huu, miongoni mwa hekima za hijabu ni kulinda heshima ya mwili na kuweka mipaka katika namna ya kuonyesha mapambo katika mahusiano ya kijamii; si kukanusha uwezo wa wanawake au kuwanyima elimu na fursa za kushiriki katika shughuli mbalimbali.
Heshima ya utu wa binadamu na haki ya kuheshimiwa na kuwa salama ni haki za kila mtu, na hazipaswi kutegemea aina ya mavazi anayovaa.
Shule: Mahali pa kujifunzia au kupimwa mavazi?
Aya ya 31 ya Suratul-Nur haizungumzii moja kwa moja kanuni za mavazi shuleni au sera za elimu za serikali. Hata hivyo, kwa msichana Muislamu anayevaa hijabu kwa mujibu wa ufahamu wake wa kidini, hijabu inaweza kuwa sehemu ya namna yake ya kushiriki katika jamii.
Kumzuia mwanafunzi huyo kupata elimu kunapunguza fursa yake ya kushiriki katika jamii, bila ya kuwa na uhusiano wa lazima na uwezo wake wa kitaaluma au mwenendo wake shuleni.
Serikali zinaweza kuweka kanuni za mavazi kwa ajili ya nidhamu, usalama na kufaa kwa mazingira ya elimu. Hata hivyo, kanuni hizo zinapaswa kuwa za lazima kwa sababu zinazotambulika, zenye uwiano na zisizo na ubaguzi.
Swali kuu nchini Azerbaijan ni hili: Je, haiwezekani kuruhusu hijabu inayolingana na sare ya shule na wakati huohuo kudumisha nidhamu shuleni?
Ni sera gani inayosababisha hali hii isiyokubalika kimaadili? Uhalifu wa kivita hauhusiani na mabomu na maguruneti pekee; kuwanyima watoto haki zao za msingi za kibinadamu na haki walizopewa na Mwenyezi Mungu pia ni aina ya ukiukaji mkubwa wa haki unaopaswa kulaaniwa vikali.
Haki ya kupata elimu haipaswi kuwekwa kwa masharti
Kunyimwa nafasi ya kuingia darasani kuna madhara yanayozidi tofauti kuhusu mavazi. Mwanafunzi anaweza kubaki nyuma kitaaluma, kukabiliwa na msongo wa kisaikolojia na kujihisi ametengwa. Hali hii inaweza kuathiri mustakabali wa mwanafunzi aliyeenda shuleni kwa lengo la kujifunza.
Kutetea haki ya wasichana wanaovaa hijabu kupata elimu hakumaanishi kuwalazimisha wengine kukubali hijabu. Ni kutetea kanuni kwamba upatikanaji wa elimu haupaswi kutegemezwa bila sababu ya msingi katika kuachana na imani ya kidini.
Ikiwa kwa mtazamo wa kidini hijabu ni njia ya kushiriki katika jamii kwa staha, basi utekelezaji wa kanuni za elimu haupaswi kuifanya kuwa sababu ya kumtenga mtu na jamii.
Suluhisho linalofaa kwa tofauti za mavazi ni kuweka kanuni zinazojumuisha watu wote, zenye uwiano na zinazozingatia mazingira halisi, badala ya kufunga milango ya madarasa mbele ya wanafunzi.
Mwandishi: Fatemeh Pourabbas — Mwanaharakati wa masuala ya utamaduni na mitandao ya kijamii.
Maoni yako